Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng phân tích nghiên cứu về chức năng tình dục sau phẫu thuật tạo hình âm đạo ở người chuyển giới nữ và vai trò của việc ức chế dậy thì sớm.

Nhiều bạn khi đến phòng khám trao đổi với tôi về hành trình khẳng định giới tính thường mang theo một nỗi lo rất lớn, nhưng lại cực kỳ khó nói. Các bạn hỏi rằng sau khi trải qua các cuộc phẫu thuật lớn, đặc biệt là tạo hình vùng kín, thì đời sống chăn gối sau này sẽ ra sao? Liệu có còn cảm giác, có đạt được hạnh phúc trọn vẹn như mong muốn không?

Sự lo lắng này hoàn toàn chính đáng. Phẫu thuật không chỉ để thay đổi diện mạo bên ngoài, mà đích đến cuối cùng là giúp các bạn có một cuộc sống hòa hợp, tự tin cả về tâm lý lẫn sinh lý. Một nghiên cứu y khoa quốc tế chất lượng cao vừa được công bố trên Tạp chí Y học Tình dục (The Journal of Sexual Medicine) đã mang lại nhiều dữ liệu khoa học rất giá trị về vấn đề này. Cụ thể là việc can thiệp ức chế dậy thì từ sớm ảnh hưởng thế nào đến chức năng tình dục sau phẫu thuật tạo hình âm đạo ở người chuyển giới nữ.

Từ câu hỏi lâm sàng đến nghiên cứu thực tế tại Hà Lan

Trong thực tế thăm khám, tôi gặp không ít trường hợp băn khoăn về thời điểm bắt đầu sử dụng thuốc ức chế dậy thì. Liệu dùng sớm quá có làm ảnh hưởng đến các mô cơ quan, khiến cuộc phẫu thuật tạo hình sau này gặp khó khăn hay làm giảm cảm giác hay không?

Để trả lời câu hỏi này một cách khách quan nhất, các nhà khoa học tại Trung tâm Chuyên gia về Rối loạn Định dạng Giới ở Amsterdam, Hà Lan đã thực hiện một nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu. Họ theo dõi sát sao 37 cá nhân chuyển giới nữ được điều trị bằng chất đồng vận hormone giải phóng gonadotropin (để trì hoãn dậy thì), sau đó dùng estrogen và tiến hành phẫu thuật tạo hình âm đạo trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2016. Các kỹ thuật được áp dụng ở đây gồm có đảo ngược da dương vật hoặc tạo hình bằng đoạn ruột.

Khoảng 1,5 năm sau khi hoàn tất phẫu thuật khẳng định giới tính cơ quan sinh dục, những người tham gia được đánh giá lại toàn bộ trải nghiệm phòng the thông qua một bộ câu hỏi chuyên biệt. Nhóm nghiên cứu chia các tình nguyện viên thành hai nhóm rõ rệt để so sánh: nhóm ức chế dậy thì sớm (khi cơ thể mới ở giai đoạn Tanner G2-3) và nhóm can thiệp muộn hơn (giai đoạn Tanner G4-5).

Kết quả thực tế về chức năng tình dục sau phẫu thuật tạo hình âm đạo ở người chuyển giới nữ

Các con số thu được từ nghiên cứu này thực sự mang lại nhiều hy vọng và giải tỏa được phần nào gánh nặng tâm lý cho người bệnh. Cụ thể, sau khi phẫu thuật tạo hình:

• 91% số người tham gia báo cáo rằng họ vẫn có thể cảm nhận được ham muốn tình dục một cách tự nhiên.

• 86% có được sự kích thích khi nhập cuộc.

• 78% đạt được cực khoái – một tỷ lệ rất khả quan đối với phẫu thuật đại phẫu vùng nhạy cảm.

Đặc biệt, có đến 75% những bạn chưa từng biết đến cảm giác cực khoái trước khi phẫu thuật thì sau khi được tạo hình lại cấu trúc vùng kín mới, họ đã có thể đạt được điều này. Bên cạnh đó, 62% ghi nhận đã thử có quan hệ tình dục ngả âm đạo – dương vật sau khi cơ thể hồi phục.

Một điểm mấu chốt mà tôi muốn nhấn mạnh từ nghiên cứu này: Không có sự khác biệt đáng kể nào về chức năng tình dục sau phẫu thuật tạo hình âm đạo ở người chuyển giới nữ giữa hai nhóm điều trị ức chế dậy thì sớm và muộn. Dù can thiệp ở giai đoạn Tanner G2-3 hay G4-5, khả năng đáp ứng sinh lý và cảm giác sau này đều tương đương nhau, và kết quả này cũng không thua kém gì những người đợi đến khi trưởng thành mới bắt đầu điều trị.

Những thách thức và góc nhìn thận trọng từ bác sĩ lâm sàng

Mặc dù các con số về mặt cơ học và sinh lý rất tích cực, phần lớn những người tham gia nghiên cứu đều thừa nhận họ phải đối mặt với một hoặc nhiều thách thức trong đời sống tình dục hậu phẫu. Điều này là thực tế lâm sàng mà tôi luôn phải chuẩn bị tâm lý trước cho bệnh nhân của mình. Việc tạo ra một khoang âm đạo mới đòi hỏi sự kiên trì trong việc nong rộng, chăm sóc vết thương và làm quen với hệ thống thần kinh cảm giác mới được sắp xếp lại.

Từ góc nhìn của một bác sĩ ngoại khoa, tôi đánh giá cao nghiên cứu này vì đây là công trình đầu tiên phân tách kỹ lưỡng theo từng giai đoạn dậy thì khi bắt đầu dùng thuốc. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận một cách sòng phẳng các hạn chế cố hữu: kích thước mẫu còn khá nhỏ (37 người) và bản chất là nghiên cứu hồi cứu, dựa trên trí nhớ và sự tự đánh giá của bệnh nhân nên có thể có sai số.

Hơn nữa, sức khỏe và sự hòa hợp tình dục là một bức tranh đa sắc thái, chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố chứ không đơn thuần là câu chuyện cơ học của bộ phận sinh dục. Nó gắn liền với sự tự tin về ngoại hình, sự thấu hiểu của bạn đời, sức khỏe tinh thần và cả kỹ thuật can thiệp của phẫu thuật viên. Để có một góc nhìn toàn diện về việc chăm sóc, định hình vùng nhạy cảm, bạn có thể tham khảo thêm về thẩm mỹ vùng kín để hiểu rõ hơn các nguyên tắc bảo tồn giải phẫu.

Ý nghĩa đối với việc tư vấn và định hướng điều trị

Những dữ liệu này giúp ích rất nhiều cho các bác sĩ lâm sàng như chúng tôi trong việc tư vấn cá thể hóa cho từng người bệnh. Thay vì đưa ra những lời khuyên mơ hồ hoặc cam kết suông, giờ đây y học đã có thêm bằng chứng vững chắc để giải thích rõ ràng những gì các bạn có thể kỳ vọng hoặc những nguy cơ phải đối mặt sau khi thực hiện can thiệp nội tiết và phẫu thuật khẳng định giới tính.

Việc chuẩn bị một vùng sàn chậu khỏe mạnh, hiểu rõ cấu trúc cơ thể là cực kỳ quan trọng. Đối với bất kỳ ai, phần tầng sinh môn luôn đóng vai trò như chiếc chìa khóa để giữ gìn sự nâng đỡ và phân bố mạch máu, thần kinh cho toàn bộ vùng hạ bộ. Khi thực hiện các ca phẫu thuật phức tạp, đích đến của chúng tôi luôn là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chức năng bài tiết, chức năng sinh lý và thẩm mỹ, tương tự như các nguyên tắc trong tạo hình phục hồi vùng kín mà y học hiện đại đang áp dụng.

Y học khẳng định giới tính đang ngày càng tiến bộ và nhân văn hơn. Điều quan trọng là các bạn cần tìm đến những trung tâm y tế uy tín, các hội đồng chuyên khoa có sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ nội tiết, bác sĩ tâm lý và phẫu thuật viên ngoại khoa để có lộ trình an toàn nhất cho riêng mình.

Tài liệu tham khảo chuyên ngành uy tín:

1. Bài báo gốc: Timing of puberty suppression in transgender adolescents and sexual functioning after vaginoplasty – The Journal of Sexual Medicine (2025).

2. Hướng dẫn lâm sàng về chăm sóc sức khỏe người chuyển giới từ The World Professional Association for Transgender Health (WPATH).

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.