Đái buốt rắt ở thanh thiếu niên là tình trạng không hiếm gặp, nhưng lại dễ bị xem nhẹ vì tâm lý ngại nói, sợ bị đánh giá, hoặc đơn giản là “chịu cho qua”. Thực tế, tiểu buốt tiểu rắt tuổi dậy thì có thể chỉ là viêm nhẹ do thiếu nước, nhịn tiểu, vệ sinh chưa đúng; nhưng cũng có thể là dấu hiệu của nhiễm khuẩn tiết niệu, viêm niệu đạo, sỏi đường tiết niệu, thậm chí liên quan bệnh lây truyền qua đường tình dục ở nhóm có hoạt động tình dục. Điều quan trọng nhất không phải là hoảng sợ, mà là nhận diện đúng nguyên nhân, tránh tự dùng thuốc bừa bãi và biết khi nào cần đi khám chuyên khoa.

Về mặt triệu chứng, “đái buốt” thường là cảm giác rát, nóng, đau khi đi tiểu; “đái rắt” là cảm giác buồn tiểu liên tục, đi nhiều lần nhưng mỗi lần chỉ ra ít, kèm khó chịu vùng bụng dưới hoặc vùng kín. Nhiều bạn mô tả như “đi tiểu xong vẫn muốn đi tiếp”, “mỗi lần đi chỉ vài giọt”, “rát như cắt”. Nếu những biểu hiện này kéo dài trên 24–48 giờ hoặc kèm sốt, đau hông lưng, tiểu máu, bạn không nên chần chừ.

Vì sao thanh thiếu niên dễ bị đái buốt rắt?

Tuổi dậy thì là giai đoạn cơ thể thay đổi nhanh: nội tiết biến động, tăng tiết mồ hôi, hoạt động thể thao nhiều hơn, thói quen sinh hoạt thất thường hơn, và đặc biệt là tâm lý “ngại nói chuyện sức khỏe vùng kín”. Những yếu tố rất đời thường như uống ít nước, nhịn tiểu khi đi học, dùng đồ uống kích thích (trà sữa, cà phê, nước tăng lực), thức khuya, stress… đều có thể làm bàng quang bị kích thích và làm nước tiểu cô đặc, gây rát khi tiểu. Ở nữ tuổi teen, cấu trúc niệu đạo ngắn và gần hậu môn khiến nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu cao hơn nam giới, nhất là khi vệ sinh sau đi tiêu chưa đúng hoặc thay băng vệ sinh không đều trong kỳ kinh.

Nguyên nhân đái buốt rắt ở thanh thiếu niên thường gặp

Nguyên nhân phổ biến nhất là nhiễm khuẩn đường tiết niệu dưới, đặc biệt là viêm bàng quang. Khi vi khuẩn xâm nhập và gây viêm, niêm mạc bàng quang trở nên nhạy cảm, khiến người bệnh tiểu gấp, tiểu nhiều, tiểu buốt, đôi khi đau tức vùng trên xương mu. Ở một số trường hợp, nước tiểu có mùi hôi hơn, đục hơn. Nếu nhiễm khuẩn lan lên thận, người bệnh có thể sốt, rét run, đau hông lưng, mệt nhiều – đây là tình trạng cần khám ngay.

Một nguyên nhân khác là viêm niệu đạo. Viêm niệu đạo có thể do vi khuẩn thường trú, do kích ứng hóa chất (xà phòng, dung dịch vệ sinh, bọt tắm), do chấn thương nhẹ, hoặc do bệnh lây truyền qua đường tình dục ở nhóm có quan hệ tình dục. Ở nam giới, viêm niệu đạo có thể kèm dịch bất thường ở đầu dương vật, ngứa rát, đau khi xuất tinh. Ở nữ, có thể kèm khí hư bất thường, ngứa, rát âm hộ. Đây là phần nhạy cảm nhất của câu chuyện: nhiều bạn trẻ giấu triệu chứng vì sợ bị mắng, nhưng càng giấu thì càng dễ điều trị muộn và lây cho bạn tình.

Đái buốt rắt ở thanh thiếu niên cũng có thể do sỏi nhỏ trong đường tiết niệu hoặc tinh thể trong nước tiểu khi cơ thể thiếu nước. Khi nước tiểu quá cô đặc, các tinh thể dễ gây kích ứng niêm mạc, tạo cảm giác rát và khó chịu, đôi khi kèm tiểu máu vi thể hoặc tiểu máu đại thể. Ngoài ra, một số trường hợp đau rát khi tiểu lại xuất phát từ viêm âm đạo ở nữ, nấm Candida, hoặc viêm da vùng kín do dị ứng, làm người bệnh nhầm là “viêm bàng quang”.

Một nguyên nhân ít được chú ý nhưng rất thường gặp ở tuổi học đường là thói quen nhịn tiểu. Nhịn tiểu kéo dài làm bàng quang căng quá mức, rối loạn chức năng co bóp, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, đồng thời làm cảm giác tiểu gấp trở nên dữ dội. Với những bạn thường xuyên nhịn tiểu ở trường vì ngại nhà vệ sinh, đây là “thói quen nhỏ” nhưng hậu quả không nhỏ.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay

Đái buốt rắt đa phần có thể điều trị hiệu quả, nhưng bạn cần đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau: sốt từ 38°C trở lên hoặc rét run; đau hông lưng một bên hoặc hai bên; nôn ói, mệt lả; tiểu ra máu đỏ tươi hoặc có cục máu; bí tiểu, đau tức bụng dưới nhưng không tiểu được; đau nhiều vùng bụng dưới kéo dài; hoặc đã tự uống thuốc 2–3 ngày mà không cải thiện. Đây có thể là nhiễm khuẩn nặng, nhiễm khuẩn lan lên thận, sỏi kèm biến chứng, hoặc một bệnh lý cần can thiệp sớm.

Đái buốt rắt ở thanh thiếu niên nên làm gì tại nhà?

Nếu triệu chứng nhẹ, mới xuất hiện, không sốt, không đau hông lưng, bạn có thể bắt đầu bằng những bước đơn giản nhưng đúng hướng: uống đủ nước để làm loãng nước tiểu (thường 1,5–2 lít/ngày tùy cân nặng và vận động), tránh đồ uống kích thích như cà phê, nước tăng lực, soda; không nhịn tiểu; vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng bằng nước sạch, tránh thụt rửa sâu; mặc đồ lót cotton thoáng, tránh quần bó sát; ngủ đủ và giảm stress. Tuy nhiên, điều cần nhấn mạnh là: không tự ý mua kháng sinh uống. Kháng sinh dùng sai có thể làm triệu chứng “lờn”, che mất dấu hiệu quan trọng, tạo kháng thuốc, và làm bạn rơi vào vòng tái phát.

Nếu có hoạt động tình dục, việc sử dụng bao cao su, đi tiểu sau quan hệ, và khám sớm khi có triệu chứng là điều cần thiết. Với nghi ngờ bệnh lây truyền qua đường tình dục, bạn không nên tự uống thuốc theo mách bảo; cần xét nghiệm và điều trị đúng phác đồ, đồng thời quản lý bạn tình để tránh tái nhiễm.

Bác sĩ sẽ khám và xét nghiệm gì?

Khi đi khám vì tiểu buốt tiểu rắt tuổi dậy thì, bác sĩ thường khai thác triệu chứng, thời gian xuất hiện, thói quen uống nước – nhịn tiểu, tiền sử nhiễm khuẩn, kỳ kinh ở nữ, và yếu tố nguy cơ tình dục nếu phù hợp. Xét nghiệm quan trọng nhất thường là tổng phân tích nước tiểu để tìm bạch cầu, hồng cầu, nitrite và vi khuẩn; trong trường hợp nghi nhiễm khuẩn hoặc tái phát, bác sĩ có thể chỉ định cấy nước tiểu để chọn kháng sinh phù hợp. Nếu nghi sỏi, có thể cần siêu âm thận – bàng quang. Nếu nghi viêm niệu đạo do lây truyền tình dục, có thể cần xét nghiệm dịch niệu đạo hoặc xét nghiệm nước tiểu theo kỹ thuật phù hợp.

Làm sao phòng tránh đái buốt rắt ở thanh thiếu niên?

Phòng bệnh bắt đầu từ những việc nhỏ nhưng làm đều đặn: uống nước đủ, không nhịn tiểu, đi tiểu đúng giờ; vệ sinh vùng kín đúng cách (ở nữ: lau từ trước ra sau sau khi đi tiêu); thay đồ lót hằng ngày, tránh quần bó; hạn chế chất kích thích; tập thói quen ngủ đủ và vận động; với nữ trong kỳ kinh nên thay băng vệ sinh đều và giữ vùng kín khô thoáng. Nếu đã từng nhiễm khuẩn tiết niệu, bạn nên theo dõi thói quen sinh hoạt và đi khám lại khi có dấu hiệu tái phát sớm, vì điều trị đúng ngay từ đầu sẽ giảm nguy cơ tái phát và biến chứng.

Đái buốt rắt ở thanh thiếu niên không phải là điều đáng xấu hổ, nhưng là điều không nên xem nhẹ. Cơ thể ở tuổi dậy thì giống như một cánh cửa vừa mở: mạnh mẽ, nhưng nhạy cảm. Khi cửa ngõ đường tiểu lên tiếng bằng cảm giác rát buốt, đó không phải là lời kết tội, mà là lời nhắc: hãy chăm mình đúng cách, và khi cần, hãy đi khám sớm. Sự chủ động hôm nay là cách đơn giản nhất để giữ bình yên cho những năm tháng trưởng thành.