Nghiên cứu quốc tế mới cho thấy nhiều phụ nữ bị viêm bàng quang dạng túi và nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát có thể giảm tái phát sau điều trị đốt điện bàng quang. Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng phân tích dễ hiểu cho người bệnh.
Nhiều phụ nữ bị nhiễm trùng tiểu tái đi tái lại thường nghĩ nguyên nhân chỉ do “đề kháng kém” hoặc uống chưa đủ kháng sinh. Nhưng trong thực tế thăm khám, có những trường hợp dùng nhiều đợt thuốc mà tình trạng tiểu buốt, tiểu lắt nhắt, đau tức vùng bàng quang vẫn quay lại liên tục.
Khi nội soi bàng quang, bác sĩ đôi khi phát hiện các tổn thương dạng túi nhỏ nổi lên ở niêm mạc bàng quang, gọi là vesicular cystitis — tạm hiểu là viêm bàng quang dạng túi. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Urology tháng 2/2025 đã theo dõi nhóm bệnh nhân này sau điều trị bằng phương pháp đốt điện bàng quang (electrofulguration – EF), và cho thấy vài kết quả đáng chú ý.
Nguồn nghiên cứu gốc:
URO LUTS – Midterm follow-up of electrofulguration for vesicular cystitis in women with recurrent urinary tract infections
Viêm bàng quang dạng túi là gì?
Đây không phải thuật ngữ quen thuộc với đa số bệnh nhân. Khi nội soi, niêm mạc bàng quang xuất hiện những tổn thương dạng phồng nhỏ hoặc dạng nang viêm. Một số bác sĩ xem đây là phản ứng viêm mạn tính kéo dài của bàng quang sau nhiều đợt nhiễm trùng.
Người bệnh thường có:
- Tiểu buốt, tiểu rắt
- Cảm giác mắc tiểu liên tục
- Đau tức vùng hạ vị
- Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát nhiều lần trong năm
Phần lớn bệnh nhân trong nghiên cứu là phụ nữ sau mãn kinh. Điều này cũng phù hợp với thực tế lâm sàng, vì sau mãn kinh, niêm mạc tiết niệu mỏng hơn và dễ viêm nhiễm hơn.
Đốt điện bàng quang là phương pháp như thế nào?
Đốt điện bàng quang (electrofulguration) là thủ thuật dùng năng lượng điện qua nội soi để xử lý các vùng niêm mạc bất thường trong bàng quang.
Nghe chữ “đốt” nhiều người khá sợ, nhưng trên thực tế đây là thủ thuật nội soi tương đối quen thuộc trong chuyên ngành tiết niệu. Mục tiêu là làm giảm ổ viêm kéo dài và hạn chế tình trạng tái phát nhiễm trùng.
Phương pháp này không phải áp dụng cho mọi trường hợp viêm bàng quang. Việc chỉ định còn tùy:
- Triệu chứng của bệnh nhân
- Kết quả nội soi
- Tần suất nhiễm trùng tiểu
- Có hay không tình trạng tắc nghẽn đường tiểu
Nghiên cứu đã theo dõi những ai?
Nhóm nghiên cứu tại Mỹ đã rà soát dữ liệu của 50 phụ nữ bị:
- nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát
- có viêm bàng quang dạng túi trên nội soi
- được điều trị bằng đốt điện bàng quang
Thời gian thu thập dữ liệu kéo dài từ năm 2010 đến 2023.
94% bệnh nhân là phụ nữ sau mãn kinh.
Các bệnh nhân được chia thành hai nhóm:
- Có tắc nghẽn đường tiểu
- Không có tắc nghẽn đường tiểu
Sau điều trị, bệnh nhân được nội soi kiểm tra lại sau khoảng 6 tháng.
Kết quả theo dõi trung hạn của phương pháp đốt điện
Điểm đáng chú ý nhất là:
Khoảng hơn 2/3 bệnh nhân không cần phải đốt điện lại hoặc dùng kháng sinh dự phòng hằng ngày sau lần điều trị đầu tiên.
Tỷ lệ duy trì không cần can thiệp lại sau 3 năm đạt khoảng 71,4%.
Từ góc nhìn bác sĩ điều trị, đây là kết quả khá tích cực với một nhóm bệnh nhân vốn thường tái phát dai dẳng và đã trải qua nhiều đợt dùng kháng sinh.
Nghiên cứu cũng ghi nhận nhóm có tắc nghẽn đường ra bàng quang lại có thời gian tái phát chậm hơn so với nhóm không tắc nghẽn. Điều này gợi ý rằng nếu xử lý được yếu tố gây cản trở dòng tiểu, nguy cơ nhiễm trùng tái diễn có thể giảm bớt.
Tuy nhiên, đây vẫn là nghiên cứu theo dõi hồi cứu với số lượng bệnh nhân không quá lớn. Vì vậy chưa thể xem đây là phương pháp “chuẩn vàng” cho tất cả trường hợp viêm bàng quang mạn tính hay nhiễm trùng tiểu tái phát.
Không phải ai bị nhiễm trùng tiểu tái phát cũng cần đốt điện
Đây là điểm tôi thường giải thích khá kỹ với bệnh nhân.
Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát có rất nhiều nguyên nhân:
- Nội tiết sau mãn kinh thay đổi
- Thói quen nhịn tiểu
- Quan hệ tình dục
- Sỏi tiết niệu
- Bàng quang hoạt động bất thường
- Đặt ống thông tiểu trước đó
- Stress kéo dài, thiếu ngủ
- Tắc nghẽn đường tiểu
Một số trường hợp chỉ cần điều chỉnh nguyên nhân nền đã cải thiện đáng kể.
Bạn có thể đọc thêm:
- Ảnh hưởng của việc mất ngủ và stress đến hệ miễn dịch đường tiết niệu
- Mối liên hệ giữa việc đặt ống thông tiểu khi sinh và nguy cơ viêm nhiễm sau đó
- Tác động của viêm tiết niệu đến số lượng và chất lượng sữa mẹ
Khi nào nên nội soi bàng quang?
Không phải mọi trường hợp viêm bàng quang đều cần nội soi.
Nhưng nếu có các tình huống như:
- Nhiễm trùng tiểu lặp đi lặp lại nhiều lần
- Dùng nhiều kháng sinh nhưng vẫn tái phát
- Tiểu máu
- Đau bàng quang kéo dài
- Nghi ngờ bất thường cấu trúc đường tiểu
… thì bác sĩ có thể cân nhắc nội soi để tìm nguyên nhân sâu hơn.
Trong thực tế, nhiều bệnh nhân lo nội soi sẽ rất đau. Thường thủ thuật chỉ gây khó chịu ngắn trong lúc thực hiện, và mức độ chịu đựng được ở đa số trường hợp.
Một vài điều cần hiểu đúng về viêm bàng quang và nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát
Việc tái phát nhiều lần không đồng nghĩa bệnh “nguy hiểm” hay “khó chữa suốt đời”. Nhưng nếu lạm dụng kháng sinh kéo dài mà không tìm nguyên nhân nền, bệnh dễ dai dẳng hơn và tăng nguy cơ kháng thuốc.
Nghiên cứu này cho thấy ở một nhóm bệnh nhân có tổn thương đặc hiệu trong bàng quang, đốt điện có thể giúp giảm tái phát trong trung hạn. Dù vậy, quyết định điều trị vẫn cần cá thể hóa theo từng người bệnh.
Các hướng dẫn quốc tế cũng nhấn mạnh việc đánh giá toàn diện thay vì chỉ điều trị từng đợt nhiễm trùng riêng lẻ:
- European Association of Urology (EAU) Guidelines on Urological Infections
- American Urological Association – Recurrent Urinary Tract Infection Guidelines
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.
