Bị đau xương khớp, đau xơ cơ có làm chuyện ấy được không? Bác sĩ Đông Hưng mổ xẻ nghiên cứu mới nhất của ISSM về đau mãn tính và đời sống tình dục.

Chào các bạn, tôi là Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng đây.

Suốt 18 năm làm lâm sàng trong ngành Ngoại Tiết niệu – Nam học, tôi đã gặp không biết bao nhiêu cặp vợ chồng dắt tay nhau vào phòng khám với khuôn mặt buồn rười rượi. Khám ra thì không phải họ hết yêu nhau, cũng chẳng phải do yếu sinh lý thông thường. Khổ một nỗi, một trong hai người đang phải gánh chịu những cơn đau thể xác dai dẳng năm này qua năm khác. Người thì đau lưng, người đau khớp, người lại bị hội chứng đau xơ cơ hành hạ.

Nhiều ông, nhiều bà cứ nghĩ bụng: “Người ngợm đau nhức thế này, cơm cháo còn chẳng buồn ăn, nói gì đến chuyện ấy!”. Thế là họ tự khép cửa phòng the, âm thầm chịu đựng.

Nhưng thế này nhé, y văn thế giới vừa có một góc nhìn rất khác, cực kỳ nhân văn và đầy hy vọng. Tôi vừa đọc được một bài báo rất hay trên trang của Hiệp hội Quốc tế về Y học Tình dục (ISSM). Họ đã mổ xẻ một nghiên cứu mới toanh về mối liên hệ giữa đau mãn tính và đời sống tình dục. Đọc xong, tôi phải đặt bút viết ngay bài này để giải tỏa tâm lý cho các bạn. Hãy cùng tôi lật mở xem khoa học thế giới nói gì, và thực tế tại Việt Nam chúng ta nên đối mặt ra sao.

1. Con số biết nói: Đau mãn tính đang “bào mòn” bản lĩnh phòng the như thế nào?

Đầu tiên, phải hiểu rõ với nhau thế nào là đau mãn tính cái đã. Trong giới y khoa chúng tôi, những cơn đau hành hạ bạn liên tục trên 3 tháng thì được xếp vào hàng mãn tính. Trận chiến này không phải ngày một ngày hai. Trên thế giới, cứ 5 người lớn thì có 1 người dính phải cái “án” này.

Trước đây, khi nghiên cứu về tác động của đau mãn tính đối với bản lĩnh phòng the, các bác sĩ thường chỉ nhìn vào những thứ rất hẹp. Kiểu như: Có kích thích được không? Có cương cứng được không? Hay vùng kín có bị khô rát không? Nhưng nghiên cứu mới này của các tác giả quốc tế lại đào sâu hơn thế nhiều. Họ nhìn nhận đau mãn tính và đời sống tình dục ở một bức tranh rộng lớn hơn: từ sự thỏa mãn, lòng tự trọng cho đến động lực để gần gũi bạn đời.

Nghiên cứu này họ khảo sát trên 310 người (phần lớn là chị em phụ nữ từ 21 đến 50 tuổi) đang có người yêu hoặc vợ chồng, và đã sống chung với cơn đau trung bình 6,4 năm. Trong đó, có đến 34,5% bị hội chứng đau xơ cơ (fibromyalgia) và 32,6% bị đau cơ xương khớp.

Thực tế tại phòng khám của tôi cũng vậy. Rất nhiều bệnh nhân bị viêm tuyến tiền liệt mãn tính hoặc đau vùng chậu mãn tính đến than thở rằng cơn đau làm họ mất sạch tự tin. Thống kê từ nghiên cứu chỉ ra: có khoảng 27,7% người bệnh gặp trục trặc thực sự như khó đạt cực khoái, giảm ham muốn hoặc bị đau thắt vùng sinh dục khi lâm trận.

Cái đáng sợ nhất không chỉ là cái đau thể xác, mà là sự phiền muộn về tinh thần (sexual distress). Có đến 72,1% những người gặp khó khăn tình dục rơi vào trạng thái khủng hoảng, tự ti này. Con số này ở người không gặp khó khăn chỉ là 34,4%. Nhìn vào đó để thấy, áp lực tâm lý đè nặng lên buồng ngủ là có thật!

2. Tin vui từ khoa học: Cơn đau không thể tùy tiện “cấm vận” hạnh phúc

Nói đi thì phải nói lại. Nghiên cứu này hay ở chỗ, nó đã đập tan cái định kiến cổ hủ rằng: “Đã đau đớn bệnh tật thì dẹp chuyện chăn gối sang một bên”.

Thực tế chỉ ra điều ngược lại, bất ngờ chưa? Rất nhiều người chịu đựng đau đớn mãn tính vẫn duy trì một cuộc sống ái ân cực kỳ năng động. Họ vẫn “yêu” đều đặn hàng tuần bằng nhiều cách thức khác nhau. Đa số họ vẫn chấm điểm sự thỏa mãn ở mức vừa phải, lòng tự trọng tình dục từ trung bình đến cao.

Tần suất họ gần gũi có thể ít hơn người khỏe mạnh bình thường, nhưng không có nghĩa là họ hoàn toàn “buông xuôi”. Vậy cái gì đã cứu vãn họ?

Qua phân tích số liệu, các nhà khoa học nhận thấy hai yếu tố cốt lõi:

• Sự thấu hiểu của bạn đời: Những người cảm nhận được sự bao dung, hỗ trợ từ nửa kia có mức độ thỏa mãn cao hơn hẳn.

• Tâm thế làm chủ cơn đau: Ai học được cách kiểm soát, “sống chung với lũ” thì lòng tự trọng phòng the của họ không hề bị lung lay.

Đoạn này tôi lại nhớ đến một cặp vợ chồng ngoài 40 tuổi từng đến gặp tôi. Người chồng bị thoái hóa cột sống cổ và thắt lưng nặng, cử động mạnh là đau thắt lưng. Họ loay hoay không biết tần suất quan hệ tình dục bình thường là bao nhiêu để vừa an toàn cho sức khỏe, vừa giữ được lửa. Tôi bảo: “Anh chị cứ thả lỏng ra, quan trọng là chất lượng và sự hòa hợp, không phải cứ hùng hục tính số lần”. Tôi hướng dẫn họ thay đổi tư thế, chọn những tư thế người vợ chủ động để giảm tải cho cột sống của chồng. Kết quả là họ vẫn hạnh phúc, cơn đau thậm chí còn dịu bớt nhờ hormone hạnh phúc oxytocin được giải phóng khi thăng hoa.

3. Đâu là “lối thoát” cho các cặp đôi đang phải chung sống với cơn đau?

Nhiều người nghĩ cứ trục trặc chuyện ấy là phải nã thuốc, từ thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ cho đến mấy viên thuốc cường dương. Nhưng y văn thế giới, cụ thể là trong bài báo về đau mãn tính và đời sống tình dục đăng trên The Journal of Sexual Medicine (bạn có thể xem bài lược dịch ngắn của ISSM tại đây), lại hướng chúng ta đến một giải pháp toàn diện và bền vững hơn: Tiếp cận sinh – tâm – xã hội.

Nói một cách bình dân, chúng ta phải trị liệu cả thân lẫn tâm.

Liệu pháp tâm lý hành vi (Acceptance and Commitment Therapy – ACT)

Nghiên cứu khuyên người bệnh nên học cách “chấp nhận cơn đau”. Nghe thì có vẻ vô lý, đau bỏ xừ đi được sao mà chấp nhận? Nhưng thực tế, càng gồng mình lên chống lại và bực bội với nó, hệ thần kinh càng căng thẳng và bạn càng cảm thấy đau hơn. Khi bạn chấp nhận nó như một phần của cơ thể tại thời điểm này, bạn sẽ tìm cách thích ứng với nó một cách thông minh hơn.

Thay đổi tư duy và kỹ thuật “yêu”

Đừng rập khuôn! Chuyện ấy không chỉ có một lối đi duy nhất là giao hợp truyền thống. Các cặp đôi có thể sử dụng các kỹ thuật vuốt ve, kích thích bằng tay, bằng miệng, hoặc áp dụng kỹ thuật kiểm soát hưng phấn edging để vừa kéo dài thời gian, nâng tầm cảm xúc mà không đòi hỏi quá nhiều thể lực hay các chuyển động gây tổn thương lên các vùng cơ xương khớp đang bị đau.

Tăng cường dinh dưỡng và bổ sung vi chất từ sớm

Bên cạnh việc dùng thuốc theo đơn của bác sĩ, việc bảo vệ các tế bào, tăng cường năng lượng cho cơ thể và cải thiện sức khỏe sinh sản tổng thể là cực kỳ quan trọng. Nhiều nghiên cứu y khoa đã chỉ ra rằng các chất chống oxy hóa mạnh mẽ như Coenzyme Q10 đóng vai trò lớn trong việc bảo vệ ty thể và cải thiện chất lượng tế bào. Để hiểu sâu hơn về cơ chế này, các bạn có thể đọc thêm bài viết Coenzyme Q10 có hiệu quả đối với khả năng sinh sản không? Góc nhìn từ bác sĩ Tiết niệu. Một cơ thể dẻo dai từ bên trong sẽ là bệ đỡ vững chắc giúp bạn đẩy lùi những tác động tiêu cực của cơn đau mãn tính.

Tất nhiên, tôi cũng phải công tâm chia sẻ rằng nghiên cứu quốc tế kể trên vẫn có những điểm hạn chế nhất định, ví dụ như tệp khách hàng tham gia đa số là người dùng mạng xã hội (Facebook, Reddit), có thể chưa đại diện được cho toàn bộ các mô hình bệnh nhân ở mọi tầng lớp xã hội. Thế nhưng, giá trị cốt lõi của nó là không thể phủ nhận: Nó thắp lên một tia hy vọng, chứng minh rằng cơn đau không có quyền năng chấm dứt một đời sống ái ân viên mãn, miễn là chúng ta có sự thấu hiểu và phương pháp thích ứng đúng đắn.

Bệnh tật là điều không ai mong muốn, nhưng cách chúng ta đối xử với cơ thể và bạn đời của mình nằm trong tầm tay của chúng ta. Nếu bạn hoặc người thương đang chật vật vì những cơn đau làm nguội lạnh phòng the, đừng ngại ngần chia sẻ, cởi mở với nhau và tìm đến các chuyên gia y tế phù hợp nhé!

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.