Biến chứng nghiêm trọng của tạo hình âm đạo bằng đại tràng sigma gồm hẹp, áp-xe, thiếu máu và hoại tử có thể xảy ra dù hiếm gặp. Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng phân tích loạt ca bệnh quốc tế dưới góc nhìn dễ hiểu cho người đọc phổ thông.
BS. Nguyễn Đông Hưng – Ngoại Tiết niệu
“Tôi đã phẫu thuật xong nhiều tháng rồi, sao giờ lại đau bụng, sốt, khó nong?” — đây là kiểu lo lắng tôi từng nghe không ít trong thực tế thăm khám.
Nhiều người có cảm giác rằng nếu giai đoạn hậu phẫu ban đầu đã ổn, mọi thứ coi như đã kết thúc. Nhưng một số can thiệp tái tạo vùng sinh dục hoặc phẫu thuật tạo hình phức tạp có đặc điểm hơi khác: biến chứng đôi khi xuất hiện muộn, thậm chí sau nhiều tháng hoặc nhiều năm.
Một báo cáo quốc tế đăng trên Journal of Surgical Case Reports năm 2023 mô tả hai trường hợp gặp biến chứng nghiêm trọng của tạo hình âm đạo bằng đại tràng sigma, dẫn đến thiếu máu và hoại tử đoạn ruột được sử dụng tạo hình. Bài báo gốc:
https://academic.oup.com/jscr/article/2023/6/rjad333/7195771
Đây là loạt ca bệnh nhỏ, không đủ để đưa ra kết luận áp dụng cho mọi bệnh nhân. Tuy nhiên, từ góc nhìn lâm sàng, những trường hợp như vậy giúp chúng ta hiểu rõ hơn các tín hiệu cần theo dõi sau phẫu thuật.
Tạo hình âm đạo bằng đại tràng sigma là gì?
Trong kỹ thuật này, bác sĩ sử dụng một đoạn đại tràng sigma (đoạn cuối của đại tràng) để tạo thành âm đạo mới.
Mục tiêu của phương pháp:
- tạo lớp niêm mạc tương đối giống mô âm đạo
- giúp duy trì độ sâu âm đạo tốt hơn ở một số trường hợp
- hỗ trợ chức năng và hình thể phù hợp với mục tiêu điều trị
Đổi lại, đây là thủ thuật khá phức tạp vì liên quan đồng thời:
- vùng chậu
- ổ bụng
- hệ tiêu hóa
- hệ tiết niệu
- phẫu thuật tạo hình
Từ góc nhìn bác sĩ, càng nhiều cấu trúc tham gia thì việc theo dõi sau mổ càng quan trọng.
Loạt ca bệnh ghi nhận biến chứng nghiêm trọng của tạo hình âm đạo
Nghiên cứu báo cáo hai bệnh nhân nữ chuyển giới đã được tạo hình âm đạo bằng đại tràng sigma trước đó.
Điểm đáng chú ý là cả hai đều gặp tình trạng:
- hẹp đường âm đạo tân tạo
- tắc nghẽn
- nhiễm trùng
- thiếu máu nuôi đoạn đại tràng
- cuối cùng dẫn đến hoại tử
Nói đơn giản hơn, đoạn ruột dùng để tạo âm đạo mới bị tổn thương nguồn máu nuôi và mất chức năng.
Trường hợp thứ nhất: Biến chứng xuất hiện sau một năm
Bệnh nhân đầu tiên trải qua giai đoạn đầu tương đối ổn.
Khoảng một năm sau mổ xuất hiện:
- đau bụng
- sốt
- nôn
- tăng bạch cầu
- tiết nhiều dịch nhầy
- không thể tiếp tục nong
Chụp CT cho thấy:
- hẹp vùng nối
- ổ dịch lớn
- nhiều ổ nghi áp-xe
Khi nội soi, bác sĩ phát hiện cấu trúc bất thường thay vì niêm mạc đại tràng như dự kiến.
Phẫu thuật sau đó xác định:
- thủng đoạn đại tràng tạo hình
- hoại tử mô
- nhiều ổ áp-xe trong ổ bụng
Bệnh nhân phải:
- phẫu thuật mở bụng
- cắt bỏ đoạn tổn thương
- điều trị kháng sinh kéo dài
May mắn là sau điều trị, tình trạng ổn định trở lại.
Trường hợp thứ hai: Biến chứng xuất hiện sau ba năm
Ca thứ hai còn đáng chú ý hơn vì biến chứng đến khá muộn.
Sau khoảng ba năm, bệnh nhân xuất hiện:
- đau bụng
- sốt
- buồn nôn
- nôn
- tăng bạch cầu
Kiểm tra cho thấy âm đạo tân tạo bị bít tắc hoàn toàn.
Nội soi ổ bụng phát hiện:
- đoạn đại tràng giãn lớn
- thiếu máu nặng
- dính ruột
- thủng đoạn gần
Kết quả cuối cùng vẫn là phải cắt bỏ đoạn đại tràng đã tạo hình.
Điều này không có nghĩa mọi bệnh nhân đều sẽ gặp tình huống tương tự. Nhưng nó nhắc chúng ta rằng một số biến chứng hậu phẫu có thể xuất hiện rất muộn.
Vì sao hẹp có thể dẫn tới biến chứng nghiêm trọng của tạo hình âm đạo?
Đây là giả thuyết mà nhóm nghiên cứu đưa ra.
Theo phân tích của họ, quá trình có thể diễn tiến như sau:
Hẹp → tắc nghẽn → áp lực tăng → giảm tưới máu → thiếu máu cục bộ → thủng hoặc hoại tử
Có thể hình dung giống một đoạn ống bị nghẽn kéo dài. Khi dòng lưu thông bị cản trở, mô ở phía trên chịu áp lực và dần tổn thương.
Nhóm tác giả cũng lưu ý đây là suy luận dựa trên hai ca bệnh, chưa đủ bằng chứng để xem như cơ chế chắc chắn.
Chi tiết này khá quan trọng vì trong y khoa, giả thuyết và kết luận mạnh là hai mức độ khác nhau.
Tỷ lệ biến chứng có thường gặp không?
Bài báo dẫn lại một phân tích gộp lớn ghi nhận:
- rò: khoảng 2%
- hẹp: khoảng 14%
- hoại tử mô: khoảng 1%
- sa: khoảng 4%
Tỷ lệ hài lòng chung khoảng 93%.
Con số này cho thấy phần lớn bệnh nhân vẫn đạt kết quả tốt.
Điều đáng nói không phải là biến chứng quá phổ biến, mà là khi xảy ra, xử trí có thể khá phức tạp.
Từ góc nhìn bác sĩ: theo dõi sau mổ đôi khi quan trọng ngang phẫu thuật
Trong thực tế thăm khám, nhiều bệnh nhân thường chú ý giai đoạn đầu rồi giảm dần việc tái khám khi thấy cơ thể ổn hơn.
Nhưng với những phẫu thuật tạo hình vùng sinh dục phức tạp, việc theo dõi định kỳ có giá trị thật sự.
Các dấu hiệu nên trao đổi với bác sĩ:
- đau bụng kéo dài
- sốt
- tăng tiết dịch bất thường
- khó nong hơn trước
- chảy dịch có mùi
- thay đổi chức năng tiểu tiện hoặc đại tiện
Những dấu hiệu này không đồng nghĩa chắc chắn có biến chứng nặng, nhưng cũng không nên tự bỏ qua.
Đọc thêm
Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về chăm sóc và các can thiệp vùng kín dưới góc nhìn y khoa:
- 12 điều phụ nữ cần biết trước khi quyết định thẩm mỹ vùng kín
- Tầng sinh môn – chìa khóa giữ gìn sức khỏe và hạnh phúc phái đẹp
- Tìm hiểu thêm về chăm sóc và cấu trúc vùng tầng sinh môn
Nguồn tham khảo quốc tế:
Ở góc độ chuyên môn, biến chứng nghiêm trọng của tạo hình âm đạo là điều cần được nhìn nhận khách quan: có thật, có thể xảy ra, nhưng không nên bị phóng đại thành nỗi sợ chung cho tất cả bệnh nhân. Giá trị lớn nhất của những báo cáo ca bệnh như thế này nằm ở việc giúp bác sĩ và người bệnh nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, theo dõi phù hợp và xử trí đúng thời điểm.
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.
