Chào các bạn, trong thực tế thăm khám tại phòng khám, tôi thường gặp rất nhiều chị em phụ nữ sau sinh đến chia sẻ về những thay đổi thầm kín mà đôi khi họ ngại ngùng không biết bày tỏ cùng ai. Cảm giác vùng kín lỏng lẻo, những giọt nước tiểu vô tình rỉ ra khi cười lớn, hay cảm giác nặng tức vùng bụng dưới… thường được xem nhẹ là “chuyện bình thường sau khi vượt cạn”. Nhưng dưới góc nhìn y khoa, đó lại là những tín hiệu từ hệ thống cơ nâng đỡ bên dưới — hay còn gọi là sàn chậu.
Hôm nay, dựa trên những tổng hợp từ y văn quốc tế mới nhất do PGS.TS Clara Shek (Chuyên gia niệu phụ khoa tại Úc) chia sẻ, tôi muốn cùng các bạn nhìn nhận rõ hơn về phương pháp siêu âm đánh giá sàn chậu và sức khỏe âm đạo sau sinh một cách khoa học, cặn kẽ và bớt lo âu hơn.
Siêu âm tầng sinh môn là gì và vì sao lại cần thiết?
Từ những năm 1980, siêu âm đã bắt đầu được ứng dụng để tìm hiểu các rối loạn ở sàn chậu. Tuy nhiên, so với các lĩnh vực sản phụ khoa khác, siêu âm niệu phụ khoa có phần tiếp cận chậm hơn. May mắn thay, nhờ đặc tính dễ thực hiện, chi phí hợp lý, an toàn và hoàn toàn không xâm lấn, siêu âm tầng sinh môn/môi âm hộ giờ đây đã trở thành công cụ chẩn đoán phổ biến nhất.
Kỹ thuật này cho phép chúng tôi quan sát giải phẫu chức năng sàn chậu ngay tại thời điểm thực hiện (thời gian thực). Đặc biệt, khi ứng dụng siêu âm 3D hoặc 4D, bác sĩ có thể nhìn rõ mặt cắt ngang, đánh giá toàn diện cơ nâng hậu môn và cơ thắt hậu môn. Phương pháp này đã được chuẩn hóa quốc tế từ năm 2019, giúp hỗ trợ đánh giá tình trạng tiểu không kiểm soát, sa tạng chậu, tắc nghẽn đại tiện, hay kiểm tra các tổn thương cơ thắt và vị trí của các mảnh ghép nhân tạo (mesh, sling).
Để hiểu sâu hơn về nền tảng quan trọng này trong đời sống phụ nữ, các bạn có thể tham khảo thêm bài viết chi tiết về sàn chậu sau sinh nền móng thầm lặng.
Đánh giá tình trạng tiểu không kiểm soát sau sinh
Nhiều chị em gặp phải tình trạng rò rỉ nước tiểu khi ho, hắt hơi hoặc vận động mạnh sau khi sinh nở. Siêu âm có thể hỗ trợ đo lượng nước tiểu tồn dư và kiểm tra độ di động của cổ bàng quang trước khi cân nhắc các can thiệp như đặt dây treo niệu đạo giữa.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy, sự suy yếu của hệ thống nâng đỡ đoạn giữa niệu đạo đóng vai trò chính trong cơ chế gây tiểu không kiểm soát khi tăng áp lực ổ bụng. Vị trí điểm gập khúc của niệu đạo càng lệch khỏi đoạn giữa thì khả năng gặp tình trạng này càng cao. Điều này củng cố thêm các giả thuyết y khoa về cách áp lực ổ bụng tác động lên hệ thống tiểu tiện của phụ nữ.
Hiểu đúng về hiện tượng sa các cơ quan vùng chậu (POP)
Khi phụ nữ than phiền về cảm giác cộm, vướng ở vùng kín, chúng ta thường nghĩ ngay đến chứng sa sinh lý. Tuy nhiên, thăm khám lâm sàng bề mặt đôi khi chưa đủ để phân biệt chính xác nguyên nhân.
Một chẩn đoán thoạt nhìn giống “sa bàng quang” thực chất có thể là một túi thừa niệu đạo hoặc nang âm đạo. Tương tự, hiện tượng “sa trực tràng” lâm sàng có thể bắt nguồn từ 5 tình trạng giải phẫu khác nhau, chẳng hạn như tăng động tầng sinh môn, sa trực tràng thực sự qua khuyết vách, sa ruột non, hoặc lồng trực tràng. Chẩn đoán hình ảnh siêu âm đóng vai trò quan trọng để phân biệt rõ các thể bệnh này.
Hình ảnh siêu âm cắt lớp qua nghiệm pháp Valsalva giúp bác sĩ phân biệt rõ các dạng tổn thương như sa trực tràng, sa ruột non hay lồng trực tràng thông qua vị trí của bàng quang, cơ nâng hậu môn và ống hậu môn.
Sàn chậu vốn hoạt động như một hệ thống dây chằng và cơ bắp giữ các cơ quan ở đúng vị trí; khi cấu trúc này chịu tổn thương sau sinh nở, các cơ quan có xu hướng sa xuống. Việc đánh giá bằng siêu âm 3D/4D giúp đo lường chính xác kích thước lỗ cơ nâng và tính toàn vẹn của cơ nâng hậu môn, từ đó giúp bác sĩ tư vấn phác đồ điều trị hoặc định hướng phục hồi chức năng phù hợp cho từng bệnh nhân.
Rối loạn tống xuất phân và những trăn trở khó nói
Bên cạnh tiểu tiện, vấn đề đại tiện khó hay cảm giác đi tiêu không hết (tắc nghẽn đại tiện) cũng là nỗi niềm của không ít sản phụ. Tình trạng này đôi khi liên quan đến sa trực tràng hoặc lồng trực tràng kín đáo bên trong.
Trong thực tế lâm sàng, siêu âm tầng sinh môn là bước sàng lọc ban đầu rất hữu ích, giúp người bệnh tránh được các phương pháp thăm khám chuyên sâu và xâm lấn hơn khi mới bắt đầu tìm nguyên nhân.
Tổn thương cơ thắt hậu môn sau sinh và sức khỏe âm đạo sau sinh
Quá trình chuyển dạ và sinh nở đôi khi để lại những tổn thương rách tầng sinh môn hoặc cơ thắt hậu môn (được gọi là OASI). Siêu âm ngoài (exoanal) hiện nay là một kỹ thuật an toàn, không xâm lấn giúp đánh giá chất lượng khâu phục hồi tổn thương sau sinh hoặc kiểm tra mức độ lành vết cắt tầng sinh môn.
Đối với sức khỏe âm đạo sau sinh, việc phát hiện sớm các khiếm khuyết cơ thắt hậu môn hay những thay đổi cấu trúc mô mềm giúp chị em được chuyển tuyến điều trị kịp thời với các chuyên gia hậu môn – trực tràng, giảm bớt những bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày.
Đánh giá các vật liệu hỗ trợ và mảnh ghép tổng hợp
Ở một số ít trường hợp từng phẫu thuật điều trị sa tạng hoặc són tiểu bằng lưới sinh học (mesh) hoặc dây treo (sling), siêu âm tầng sinh môn sẽ hỗ trợ kiểm tra vị trí, hình thái và chức năng của các vật liệu này khi người bệnh thực hiện nghiệm pháp gắng sức. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau mỏi vùng chậu kéo dài, tiểu khó hay viêm nhiễm tái phát, việc chẩn đoán hình ảnh trước khi can thiệp tháo gỡ hoặc chỉnh sửa là vô cùng quan trọng để tiên lượng kết quả phục hồi.
Lời kết từ bác sĩ
Việc ứng dụng siêu âm vào đánh giá sàn chậu chỉ mất thêm vài phút trong quá trình thăm khám, nhưng mang lại góc nhìn toàn diện để hỗ trợ cho việc chẩn đoán và định hướng điều trị. Việc chăm sóc sức khỏe âm đạo sau sinh và phục hồi sàn chậu không chỉ là câu chuyện thẩm mỹ hay sự thoải mái tức thời, mà còn là nền tảng cho sức khỏe lâu dài của người phụ nữ.
Các bạn có thể tìm hiểu thêm về cách chăm sóc vùng kín qua bài viết về tầng sinh môn – chìa khóa giữ gìn sức khỏe phụ đẹp hoặc tham khảo thêm thông tin chuyên sâu tại thẩm mỹ vùng kín: 12 điều phụ nữ cần biết trước khi quyết định.
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.
