Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng chia sẻ con số thống kê thực tế về tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi sinh sản mắc viêm âm đạo do vi khuẩn BV và lý do vì sao tình trạng này lại phổ biến đến vậy.
“Bác sĩ ơi, có phải do em ở bẩn nên mới bị thế này không? Em xấu hổ đến mức không dám nói với chồng, suốt mấy tuần nay cứ thui thủi một mình tự tìm cách rửa ráy…”
Lời tâm sự nghẹn ngào của một người vợ trẻ khi đến gặp tôi khám phụ khoa phản ánh một thực trạng tâm lý rất phổ biến. Đa số phụ nữ khi thấy vùng nhạy cảm xuất hiện mùi hôi tanh hay khí hư đổi màu đều tự động rơi vào trạng thái mặc cảm dữ dội. Họ mặc định rằng mình là số ít kém may mắn, hoặc cho rằng lỗi hoàn toàn do bản thân vệ sinh không sạch sẽ.
Trong suốt 18 năm làm việc trong ngành y, tôi đã gặp hàng ngàn trường hợp có tâm lý tương tự. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của y học dịch tễ, câu chuyện hoàn toàn khác. Tình trạng viêm âm đạo do vi khuẩn BV không phải là một căn bệnh hiếm gặp, cũng không phải là thước đo để đánh giá lối sống của một con người. Con số thống kê thực tế về tỷ lệ mắc phải hội chứng loạn khuẩn này chắc chắn sẽ khiến nhiều chị em bất ngờ, từ đó trút bỏ được gánh nặng tâm lý không đáng có để chủ động chăm sóc bản thân một cách khoa học hơn.
Con số thống kê biết nói từ các tổ chức y tế quốc tế
Nếu bạn đang phải đối mặt với tình trạng này, điều đầu tiên tôi muốn bạn biết là: Bạn hoàn toàn không cô độc. Hội chứng loạn khuẩn này chính là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các vấn đề về dịch tiết âm đạo ở phụ nữ trong lứa tuổi từ 15 đến 44.
Theo dữ liệu chính thức từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC Hoa Kỳ), có khoảng 29.2% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản mắc phải tình trạng này. Nghĩa là, cứ khoảng 3 người phụ nữ bạn gặp ngoài đường thì trung bình sẽ có 1 người đang hoặc đã từng trải qua các triệu chứng của loạn khuẩn âm đạo.
Để có cái nhìn rộng hơn về mức độ phổ biến của hội chứng này so với các vấn đề phụ khoa thường gặp khác, chúng ta có thể tham khảo bảng so sánh tỷ lệ mắc tịnh tiến dưới đây:
| Tình trạng phụ khoa | Tỷ lệ mắc trung bình ở độ tuổi sinh sản | Đặc trưng cốt lõi |
| Viêm âm đạo do vi khuẩn BV | ~29% – 30% (Phổ biến nhất) | Mất cân bằng hệ vi sinh, sụt giảm lợi khuẩn, khí hư loãng có mùi cá tanh. |
| Nhiễm nấm âm đạo (Candidiasis) | ~20% – 25% | Quá sản nấm men (thường là Candida), khí hư đặc vón cục như bã đậu, ngứa dữ dội. |
| Nhiễm trùng roi (Trichomoniasis) | ~3% – 5% | Bệnh lây truyền qua đường tình dục do ký sinh trùng, khí hư xanh vàng, có bọt. |
Tại Việt Nam, mặc dù chưa có một cổng dữ liệu quốc gia đồng bộ hoàn toàn như CDC Hoa Kỳ, các nghiên cứu dịch tễ học tại các bệnh viện phụ sản lớn cho thấy tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có biểu hiện loạn khuẩn âm đạo dao động trong khoảng từ 25% đến 35%. Tỷ lệ này thậm chí có xu hướng tăng cao hơn ở những vùng khí hậu nóng ẩm quanh năm hoặc ở những nhóm đối tượng có thói quen lạm dụng các biện pháp thụt rửa cơ học.
Tại sao độ tuổi sinh sản lại là “đích ngắm” của viêm âm đạo do vi khuẩn BV?
Nhiều bệnh nhân thường thắc mắc với tôi: “Tại sao thời con gái em không sao, mà từ khi lập gia đình và sinh con, căn bệnh này lại bám lấy em dai dẳng thế?”. Lý do nằm ở chỗ, độ tuổi sinh sản (từ dậy thì đến trước mãn kinh) là giai đoạn hệ thống nội tiết của người phụ nữ hoạt động mạnh mẽ và biến động nhiều nhất.
Cơ chế cốt lõi của viêm âm đạo do vi khuẩn BV không phải là sự tấn công của một loại vi khuẩn ngoại lai, mà là sự sụp đổ của hệ thống phòng ngự nội tại. Bình thường, nồng độ Estrogen cao trong cơ thể phụ nữ giúp niêm mạc âm đạo dày dặn và giàu glycogen. Các lợi khuẩn thuộc chủng Lactobacillus sẽ ăn glycogen này để sản sinh ra acid lactic, duy trì độ pH lý tưởng ở mức dưới 4.5.
Tuy nhiên, trong độ tuổi sinh sản, hệ sinh thái này liên tục phải đối mặt với các đợt “sóng gió”:
Chu kỳ kinh nguyệt hằng tháng: Máu kinh có tính kiềm (pH khoảng 7.4). Sự xuất hiện của máu kinh đều đặn mỗi tháng vô tình làm sụt giảm tạm thời tính acid của âm đạo, tạo cơ hội cho vi khuẩn kỵ khí trỗi dậy.
Hoạt động tình dục: Tinh dịch cũng có tính kiềm cao. Việc sinh hoạt tình dục thường xuyên, đặc biệt là khi không dùng bao cao su, sẽ làm thay đổi môi trường pH vùng kín trong nhiều giờ sau đó.
Quá trình sinh nở: Sau khi trải qua cuộc vượt cạn, cơ thể người phụ nữ có những biến đổi sâu sắc về cả giải phẫu lẫn nội tiết. Để hiểu rõ vì sao giai đoạn này hệ miễn dịch vùng kín lại trở nên mỏng manh đến thế, chị em nên tham khảo bài phân tích chuyên sâu về [cấu trúc giải phẫu đặc biệt của phụ nữ tại sao vi khuẩn dễ tấn công sau cuộc vượt can] -> https://drdonghung.vn/cau-truc-giai-phau-dac-biet-cua-phu-nu-tai-sao-vi-khuan-de-tan-cong-sau-cuoc-vuot-can/.
Nhận diện ranh giới: Khi nào là bình thường, khi nào cần đi khám?
Chính vì tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng quá cao, tôi luôn hướng dẫn bệnh nhân của mình cách tự phân loại các tín hiệu của cơ thể để tránh rơi vào hai thái cực: hoặc là quá chủ quan bỏ bê, hoặc là quá hoảng sợ rồi tự ý mua thuốc điều trị sai cách.
Một sự thật lâm sàng đáng lưu ý là có đến 84% phụ nữ có kết quả xét nghiệm dương tính với BV nhưng hoàn toàn không có triệu chứng rõ rệt (theo số liệu từ Cổng thông tin Y khoa NHS Anh quốc). Điều này có nghĩa là hệ vi sinh của họ có sự xáo trộn, nhưng cơ thể vẫn đang thiết lập một thế cân bằng động tạm thời, không gây tổn thương mô hay viêm nhiễm biểu mô sâu.
Lời khuyên từ bác sĩ lâm sàng: Nếu bạn vô tình phát hiện mình bị loạn khuẩn qua một đợt khám sức khỏe định kỳ nhưng vùng kín hoàn toàn thoải mái, không mùi, không ngứa, không ảnh hưởng đến sinh hoạt thì tuyệt đối không cần dùng đến kháng sinh. Việc đổ thuốc vào một môi trường đang yên bình có thể làm chết nốt số lợi khuẩn ít ỏi, biến một trạng thái không triệu chứng thành một đợt viêm cấp tính.
Ngược lại, bạn cần chủ động đặt lịch khám phụ khoa ngay nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu thuộc nhóm đáng lo ngại:
Làm thế nào để bảo vệ vùng kín và không rơi vào nhóm tỷ lệ tái phát?
Với tỷ lệ tái phát lên tới hơn 50% trong vòng 6 tháng sau điều trị, việc chỉ trông chờ vào các viên thuốc kháng sinh ngắn ngày của bác sĩ là không đủ. Để bảo vệ bản thân một cách bền vững, chị em cần chủ động thay đổi những thói quen nhỏ trong cuộc sống hằng ngày:
Tuyệt đối không thụt rửa âm đạo: Bản năng tự làm sạch của âm đạo là một cỗ máy hoàn hảo. Việc dùng ngón tay hay vòi xịt thụt rửa sâu chính là nguyên nhân hàng đầu đẩy phụ nữ từ nhóm khỏe mạnh sang nhóm bị viêm âm đạo do vi khuẩn BV.
Lựa chọn trang phục thông minh: Hãy ưu tiên những chiếc quần lót bằng vải cotton 100% có khả năng thấm hút tốt. Tránh xa các loại quần quá bó sát hoặc chất liệu thô cứng, bí bách vì chúng sẽ tạo ra môi trường yếm khí – điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn có hại nhân lên.
Tái cấu trúc hệ vi sinh từ bên trong: Chị em hoàn toàn có thể chủ động nâng cao hàng rào phòng ngự bằng cách xây dựng lối sống lành mạnh, ăn nhiều rau xanh, hạn chế đường tinh luyện và bổ sung men vi sinh chuyên biệt. Để hiểu rõ cách thức vận hành và lựa chọn đúng sản phẩm, hãy đọc kỹ bài viết về [viêm âm đạo do vi khuẩn (Bacterial Vaginosis – BV) – hiểu đúng để chăm sóc đúng cách] -> https://drdonghung.vn/viem-am-dao-do-vi-khuan-bacterial-vaginosis-bv-hieu-dung-de-cham-soc-dung-cach/.
Khi bạn hiểu rằng viêm âm đạo do vi khuẩn BV là một tình trạng phổ biến mang tính chất sinh học, bạn sẽ thấy tâm trí mình nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Hãy coi việc đi khám phụ khoa định kỳ hay việc lắng nghe những thay đổi của cơ thể là một phần trách nhiệm yêu thương bản thân, chứ không phải là điều gì đáng để giấu giếm hay tự trách.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, người bệnh nên thăm khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp nhất.
