Nghiên cứu theo dõi 9 năm về vắc xin uống phòng nhiễm trùng tiểu MV140 cho thấy hơn một nửa bệnh nhân không tái phát UTI. Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng phân tích dưới góc nhìn lâm sàng, dễ hiểu và thận trọng.
Nhiều bệnh nhân bị viêm đường tiết niệu tái đi tái lại thường có chung một câu hỏi: “Liệu cứ phải uống kháng sinh mãi sao bác sĩ?”
Trong thực tế thăm khám, có người mỗi năm bị vài đợt nhiễm trùng tiểu. Có người vừa ngưng thuốc vài tuần thì lại tiểu buốt, tiểu rát, đi tiểu nhiều lần. Điều làm cả bệnh nhân lẫn bác sĩ lo ngại không chỉ là sự khó chịu kéo dài, mà còn là chuyện vi khuẩn dần kháng thuốc sau nhiều lần dùng kháng sinh.
Một nghiên cứu mới được trình bày tại Đại hội của European Association of Urology ở Paris đang thu hút sự quan tâm của giới tiết niệu: một loại vắc xin uống phòng nhiễm trùng tiểu có thể giúp giảm tái phát bệnh trong thời gian rất dài, lên tới 9 năm ở một số bệnh nhân.
Nguồn bài gốc từ Hiệp hội Tiết niệu châu Âu:
EAU Press Release
Nhiễm trùng tiểu tái phát là vấn đề không hiếm gặp
Nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) là một trong những bệnh nhiễm khuẩn phổ biến nhất. Phụ nữ gặp nhiều hơn nam giới do cấu trúc niệu đạo ngắn hơn, nhưng nam giới lớn tuổi, người có bệnh lý tuyến tiền liệt hoặc đặt ống thông tiểu cũng có nguy cơ đáng kể.
Khoảng 20–30% trường hợp có thể tái phát nhiều lần và phải điều trị ngắn hạn bằng kháng sinh.
Từ góc nhìn bác sĩ lâm sàng, cái khó không nằm ở một đợt viêm cấp đơn lẻ. Khó nhất là những bệnh nhân tái phát liên tục, phải đổi nhiều loại thuốc vì vi khuẩn không còn nhạy với kháng sinh cũ nữa.
Một số yếu tố cũng có thể làm nguy cơ viêm tiết niệu tăng lên, ví dụ mất ngủ kéo dài, stress, can thiệp đường tiểu hoặc thay đổi miễn dịch sau sinh. Bạn đọc có thể xem thêm:
- Ảnh hưởng của việc mất ngủ và stress đến hệ miễn dịch đường tiết niệu
- Mối liên hệ giữa việc đặt ống thông tiểu khi sinh và nguy cơ viêm nhiễm sau đó
- Tác động của viêm tiết niệu đến số lượng và chất lượng sữa mẹ
Vắc xin uống phòng nhiễm trùng tiểu MV140 là gì?
Loại vaccine được nhắc đến trong nghiên cứu có tên là MV140.
Đây là vaccine dạng xịt uống, được nghiên cứu với mục tiêu giúp hệ miễn dịch nhận diện các loại vi khuẩn thường gây nhiễm trùng tiểu, từ đó giảm nguy cơ tái phát bệnh.
Điểm đáng chú ý là vaccine này không phải kháng sinh. Nó không “diệt khuẩn trực tiếp” như thuốc điều trị thông thường, mà hướng tới việc hỗ trợ cơ thể tự tạo đáp ứng miễn dịch.
Nhiều bệnh nhân nghe đến “vaccine” thường nghĩ chỉ dùng để phòng bệnh truyền nhiễm như cúm hay viêm gan. Thực ra, trong y học hiện đại, hướng nghiên cứu vaccine cho các bệnh nhiễm khuẩn tái phát đã được quan tâm từ khá lâu, đặc biệt khi tình trạng kháng kháng sinh ngày càng phức tạp.
Nghiên cứu 9 năm cho thấy điều gì?
Nghiên cứu được thực hiện bởi các bác sĩ tại Royal Berkshire Hospital ở Anh.
Các nhà nghiên cứu theo dõi 89 bệnh nhân từng được điều trị bằng vaccine MV140 tại The Urology Partnership Reading.
Kết quả ban đầu cho thấy:
- 54% bệnh nhân không bị tái phát nhiễm trùng tiểu trong suốt 9 năm theo dõi
- Kết quả ghi nhận ở cả nam và nữ
- Không ghi nhận tác dụng phụ đáng chú ý trong quá trình theo dõi dài hạn
Đây là nghiên cứu theo dõi dài hạn đầu tiên về tính an toàn và hiệu quả của MV140 đối với UTI tái phát.
Với bác sĩ điều trị tiết niệu, con số 9 năm là dữ liệu khá thú vị, vì phần lớn nghiên cứu trước đây thường chỉ theo dõi trong thời gian ngắn hơn.
Nhưng vẫn cần nhìn nghiên cứu này một cách thận trọng
Dù kết quả tích cực, đây chưa phải cơ sở để nói rằng vaccine có thể thay thế hoàn toàn kháng sinh trong mọi trường hợp.
Có vài điểm người bệnh nên hiểu rõ:
Nghiên cứu còn quy mô tương đối nhỏ
Nghiên cứu chỉ theo dõi 89 bệnh nhân. Trong y khoa, để thay đổi hướng dẫn điều trị rộng rãi, thường cần thêm nhiều nghiên cứu lớn hơn, ở nhiều quốc gia và nhóm dân số khác nhau.
Kết quả đầy đủ chưa công bố chính thức
Theo thông tin từ nhóm nghiên cứu, dữ liệu đầy đủ dự kiến được công bố vào cuối năm 2024. Điều này có nghĩa cộng đồng y khoa vẫn đang chờ thêm phân tích chi tiết.
Vaccine không thay thế việc khám tìm nguyên nhân
Có những người bị nhiễm trùng tiểu tái phát do sỏi, tắc nghẽn đường tiểu, tiểu không hết bàng quang, phì đại tuyến tiền liệt hoặc bệnh nền như đái tháo đường.
Nếu chỉ dùng thuốc hay vaccine mà bỏ qua nguyên nhân gốc, bệnh vẫn có thể quay lại.
Vì sao hướng đi này được quan tâm?
Lý do lớn nhất là tình trạng kháng kháng sinh.
Khi dùng kháng sinh lặp đi lặp lại nhiều lần, vi khuẩn có thể thích nghi và trở nên khó điều trị hơn. Một số trường hợp sau này phải dùng kháng sinh mạnh hơn, đắt tiền hơn hoặc cần nhập viện truyền thuốc.
World Health Organization – Antimicrobial resistance
European Association of Urology
Từ góc nhìn thực hành, bất kỳ phương pháp nào giúp giảm số đợt nhiễm trùng tiểu và giảm nhu cầu dùng kháng sinh đều đáng để tiếp tục nghiên cứu thêm.
Ai có thể quan tâm tới vắc xin uống phòng nhiễm trùng tiểu?
Thông tin này có thể đặc biệt hữu ích với:
- Người bị viêm đường tiết niệu tái phát nhiều lần
- Phụ nữ sau sinh hoặc sau mãn kinh dễ tái phát UTI
- Người lớn tuổi phải dùng kháng sinh lặp lại
- Người từng có vi khuẩn kháng thuốc đường tiểu
Tuy vậy, việc sử dụng vaccine cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cụ thể. Không nên tự tìm mua hoặc tự dùng theo thông tin trên mạng.
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.
