Bác sĩ Nguyễn Đông Hưng giải đáp thắc mắc về việc viêm âm đạo do vi khuẩn BV ảnh hưởng thế nào đến khả năng thụ thai và các bước bảo vệ sức khỏe sinh sản an toàn.

Trong một buổi chiều muộn tại phòng khám, tôi tiếp đón một cặp vợ chồng trẻ. Người vợ ngồi đối diện tôi, hai bàn tay đan chặt vào nhau đầy lo lắng. Họ đã thả bầu hơn một năm nhưng chưa có tin vui. Cô ấy chia sẻ rằng mình thường xuyên bị ra dịch tiết âm đạo loãng, có mùi rất khó chịu, đặc biệt là sau khi gần gũi chồng. Sau khi tự tìm hiểu thông tin trên mạng, cô ấy rơi vào khủng hoảng vì lo sợ tình trạng viêm âm đạo do vi khuẩn BV của mình chính là nguyên nhân gây vô sinh vĩnh viễn.

Nỗi sợ hãi này không của riêng ai. Đối với những người phụ nữ đang mong mỏi làm mẹ, bất kỳ một bất thường nào ở cơ quan sinh sản cũng dễ trở thành một bóng đen tâm lý lớn. Với tư cách là một bác sĩ lâm sàng có 18 năm đồng hành cùng các bệnh nhân trong lĩnh vực nam khoa, phụ khoa và sức khỏe sinh sản, tôi muốn cùng chị em tháo gỡ nút thắt này một cách thấu đáo, dựa trên những bằng chứng khoa học chuẩn xác nhất.

Mối liên hệ cốt lõi giữa hệ vi sinh vùng kín và hành trình thụ thai

Để trả lời cho câu hỏi tình trạng nhiễm khuẩn này có làm giảm khả năng mang thai hay không, trước hết chúng ta cần hiểu về “con đường” mà tinh trùng phải đi qua.

Âm đạo của người phụ nữ là một hệ sinh thái vô cùng tinh vi. Khi ở trạng thái khỏe mạnh, các lợi khuẩn (chủ yếu là Lactobacillus) sẽ làm chủ vùng đất này, tiết ra acid lactic để duy trì độ pH âm đạo ở mức acid nhẹ (khoảng 3.8 đến 4.5). Môi trường này đóng vai trò như một màng lọc tự nhiên, chỉ những tinh trùng thực sự khỏe mạnh mới có thể sống sót và bơi tiếp vào trong để gặp trứng.

Khi bạn bị viêm âm đạo do vi khuẩn BV, sự cân bằng này bị đảo lộn hoàn toàn. Số lượng lợi khuẩn sụt giảm nghiêm trọng, nhường chỗ cho các vi khuẩn kỵ khí phát triển quá mức. Điều này dẫn đến hai hệ lụy trực tiếp đối với quá trình thụ thai:

• Thay đổi độ pH lý tưởng: Sự bùng phát của vi khuẩn kỵ khí khiến môi trường âm đạo chuyển sang tính kiềm (pH lớn hơn 4.5). Môi trường quá kiềm hoặc mất cân bằng động này vô tình làm giảm khả năng vận động của tinh trùng, khiến chúng dễ bị suy yếu hoặc chết trước khi kịp chạm đến cổ tử cung.

• Biến đổi chất nhầy cổ tử cung: Vi khuẩn kỵ khí có khả năng tiết ra các enzyme phá hủy protein, làm thay đổi cấu trúc của chất nhầy ở cổ tử cung. Thay vì là một “chất đệm” lỏng mịn giúp tinh trùng dễ dàng bơi qua vào những ngày rụng trứng, chất nhầy lúc này trở nên đặc quánh hoặc chứa nhiều độc tố vi khuẩn, tạo ra một rào cản cơ học vô hình cản trở quá trình thụ thai.

Một nghiên cứu tổng hợp được đăng tải trên Cổng thông tin Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (PubMed) đã chỉ ra rằng, phụ nữ gặp các vấn đề về hiếm muộn có tỷ lệ bị loạn khuẩn âm đạo cao đáng kể so với những người có khả năng sinh sản bình thường. Điều này chứng minh rằng hệ vi sinh vùng kín đóng vai trò quan trọng như một “bệ phóng” cho sự sống mới.

Sự thật lâm sàng: Có gây vô sinh vĩnh viễn không?

Tôi cần đính chính ngay một hiểu lầm phổ biến: Viêm âm đạo do vi khuẩn BV không trực tiếp gây vô sinh vĩnh viễn. Bản thân các vi khuẩn này không tấn công làm suy giảm chất lượng trứng của người phụ nữ. Tuy nhiên, nếu tình trạng loạn khuẩn này diễn ra âm thầm, kéo dài từ tháng này sang tháng khác mà không được can thiệp đúng cách, nguy cơ thực sự sẽ đến từ các biến chứng ngược dòng.

Khi hàng rào bảo vệ tại âm đạo bị sụp đổ, các vi khuẩn có hại có thể di chuyển ngược lên phía trên, đi qua cổ tử cung vào tử cung và ống dẫn trứng (vòi trứng), gây ra hội chứng Viêm vùng chậu (PID). Theo hướng dẫn từ Hiệp hội Tiết niệu Châu Âu (EAU), viêm vùng chậu mạn tính có thể để lại các mô sẹo, gây tắc nghẽn hoặc dính vòi trứng. Đây mới chính là nguyên nhân cơ học ngăn cản trứng gặp tinh trùng, hoặc làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung nguy hiểm.

Ngoài ra, nếu may mắn thụ thai thành công trong giai đoạn âm đạo đang bị loạn khuẩn, các độc tố từ vi khuẩn kỵ khí cũng làm tăng nguy cơ sảy thai tự nhiên ở ba tháng đầu, hoặc gây viêm màng ối dẫn đến sinh non trong những tháng cuối của thai kỳ.

Khi nào có thể tự theo dõi, khi nào cần gặp bác sĩ?

Cơ thể phụ nữ là một bộ máy sinh học nhạy cảm. Đôi khi, sự thay đổi nhẹ của dịch tiết âm đạo chỉ là phản ứng tạm thời của cơ thể trước một giai đoạn căng thẳng, thay đổi chế độ ăn uống hoặc sau một chu kỳ kinh nguyệt. Chị em không nên quá hoảng sợ mà biến mọi triệu chứng nhỏ thành bệnh lý nặng.

• Trường hợp có thể theo dõi tại nhà: Dịch tiết hơi nhiều hơn một chút vào giữa chu kỳ (ngày rụng trứng) nhưng trong suốt, không mùi, không ngứa rát. Bạn chỉ cần chú ý nghỉ ngơi, uống đủ nước và giữ vệ sinh bên ngoài sạch sẽ, hiện tượng này sẽ tự cân bằng lại sau vài ngày.

• Trường hợp bắt buộc phải đi khám: Bạn thấy xuất hiện các dấu hiệu điển hình của viêm âm đạo do vi khuẩn BV như dịch tiết loãng màu trắng xám, mùi hôi tanh như cá đặc trưng bám ở quần lót, kèm theo cảm giác châm chích, nóng rát khi đi tiểu.

Khi đến thăm khám, từ góc nhìn chuyên môn, chúng tôi sẽ thực hiện các bước đánh giá toàn diện chứ không chỉ dựa vào lời kể của bệnh nhân. Bác sĩ sẽ tiến hành đo độ pH âm đạo, soi tươi dịch tiết dưới kính hiển vi để tìm “tế bào chỉ điểm” (clue cells) – những tế bào biểu mô bị vi khuẩn bao phủ bám dính, và làm nghiệm pháp Whiff test để khẳng định chính xác tình trạng bệnh. Việc chẩn đoán đúng bản chất giúp chúng tôi đưa ra phác đồ cá thể hóa, bảo vệ tối đa sức khỏe sinh sản cho bạn.

Chiến lược từng bước khôi phục môi trường âm đạo an toàn

Đối với những chị em đang có kế hoạch đón thành viên mới, việc chuẩn bị một “ngôi nhà” sạch thoáng, khỏe mạnh cho em bé là điều vô cùng cần thiết. Quá trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ các nguyên tắc y khoa khoa học:

Những lưu ý quan trọng để tránh nhiễm trùng hệ thống

Hệ thống sinh dục và hệ thống tiết niệu của người phụ nữ có mối quan hệ giải phẫu rất khăng khít. Khi vi khuẩn ở vùng âm đạo phát triển quá mức, chúng rất dễ di cư sang lỗ niệu đạo lân cận để gây ra các tình trạng nhiễm trùng đường tiểu.

Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều phụ nữ sau khi sinh con do suy giảm miễn dịch đã phải đối mặt với những hệ lụy nặng nề này. Chị em có thể tìm hiểu thêm về lý do tại sao [viem duong tiet nieu sau sinh tai sao con ac mong nay lai chon ban] -> https://drdonghung.vn/viem-duong-tiet-nieu-sau-sinh-tai-sao-con-ac-mong-nay-lai-chon-ban/ cũng như [vai tro cua vi khuan e coli trong 90 cac ca viem duong tiet nieu sau sinh] -> https://drdonghung.vn/vai-tro-cua-vi-khuan-e-coli-trong-90-cac-ca-viem-duong-tiet-nieu-sau-sinh/ để thấy rằng việc bảo vệ sự cân bằng vi sinh vùng kín không chỉ là câu chuyện của riêng âm đạo, mà là bảo vệ toàn bộ hệ thống niệu – dục của chính mình.

Mong rằng những chia sẻ điềm tĩnh và khách quan trên đây đã giúp chị em trút bỏ được phần nào gánh nặng tâm lý. Viêm âm đạo do vi khuẩn BV hoàn toàn có thể kiểm soát được một cách êm đẹp nếu chúng ta tiếp cận nó bằng một thái độ chủ động, khoa học và không định kiến.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, người bệnh nên thăm khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp nhất.